Ustawa upadła, przywileje zostają. ZUS wypłaca już świadczenia osobom z jednopłciowych związków
Na zdjęciu minister Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Michał Rogalski | 22/09/2026
Jeszcze 17 września Sejm nie zdołał przełamać prezydenckiego weta do ustawy o „statusie osoby najbliższej”. Dzień później minister Agnieszka Dziemianowicz-Bąk potwierdziła jednak, że ZUS rozpoczął wypłatę zasiłków opiekuńczych osobom pozostającym w jednopłciowych „małżeństwach” zawartych za granicą i transkrybowanych w Polsce. Sprawa budzi tym większe kontrowersje, że wcześniej nowe rozwiązania zakwestionował Trybunał Konstytucyjny.
Trzeba tu dokonać ważnego rozróżnienia. ZUS nie wypłaca tych świadczeń na podstawie ustawy o „statusie osoby najbliższej”, którą zatrzymało prezydenckie weto.
Podstawą obecnej sytuacji jest inny mechanizm: rozporządzenie Ministra Cyfryzacji z 22 maja 2026 r., które zmieniło wzory dokumentów stanu cywilnego i umożliwiło transkrypcję zagranicznych aktów „małżeństwa” osób tej samej płci. Rozporządzenie weszło w życie 23 sierpnia i według oficjalnej bazy ELI nadal ma status aktu obowiązującego.
Zmiana była następstwem m.in. wyroku TSUE z 25 listopada 2025 r. Trybunał Sprawiedliwości UE uznał, że Polska w określonych okolicznościach musi uznawać status „małżeński” nabyty przez obywateli UE tej samej płci w innym państwie członkowskim. Jednocześnie TSUE zaznaczył, że wyrok nie nakazuje Polsce wprowadzenia możliwości zawierania małżeństw jednopłciowych do prawa krajowego.
Sprawa staje się szczególnie poważna w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
28 lipca 2026 r. TK jednogłośnie orzekł, że rozporządzenie w zakresie dotyczącym dokumentów dla związków zawartych za granicą, które nie są związkiem kobiety i mężczyzny, jest niezgodne z art. 92 ust. 1 w związku z art. 18 Konstytucji RP.
Art. 18 Konstytucji obejmuje szczególną ochroną małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny.
Jest jednak istotne zastrzeżenie: orzeczenie TK nie zostało ogłoszone w Dzienniku Ustaw. Na tym tle trwa szerszy spór ustrojowy dotyczący skutków niepublikowanych orzeczeń Trybunału. Nie byłoby więc precyzyjne napisanie po prostu, że „ZUS łamie wyrok TK”.
Faktem pozostaje jednak, że administracja państwowa stosuje rozwiązanie, które Trybunał Konstytucyjny wcześniej jednogłośnie zakwestionował, a samo rozporządzenie nadal figuruje w państwowej bazie jako obowiązujące.
ZUS może być dopiero początkiem
Na świadczeniach opiekuńczych sprawa może się nie zakończyć. Minister Dziemianowicz-Bąk potwierdziła rozmowy z Ministerstwem Finansów i Krajową Administracją Skarbową dotyczące m.in. wspólnego rozliczenia PIT oraz podatku od spadków i darowizn. Minister chciałaby, aby nowe rozwiązania zaczęły funkcjonować już w przyszłym roku.
To właśnie ten kierunek zmian budzi zasadniczy sprzeciw naszej kampanii.
Małżeństwo nie jest jedną z wielu równorzędnych form wspólnego życia. Jest związkiem kobiety i mężczyzny, a takie rozumienie odpowiada również katolickiej nauce o małżeństwie jako przymierzu mężczyzny i kobiety ukierunkowanym na zrodzenie i wychowanie potomstwa oraz dobro małżonków.
Spór nie dotyczy więc wyłącznie dwóch wypłaconych zasiłków. Dotyczy znacznie ważniejszego pytania: jak daleko będą sięgały w polskim prawie skutki uznawania zagranicznych „małżeństw” osób tej samej płci i czy kolejne uprawnienia będą wprowadzane bez odrębnej ustawy uchwalonej przez Sejm.
