Jedna zasada generała Lee dla uczniów: „Bądź człowiekiem honoru”
John Horvat II | 22/09/2026
Pewien nowy student zwrócił się kiedyś do rektora Roberta E. Lee z prośbą o egzemplarz regulaminu Washington College. Lee odpowiedział:
„Młody człowieku, nie mamy żadnego spisanego regulaminu. Mamy tutaj tylko jedną zasadę: każdy student powinien być dżentelmenem”.
Co Lee miał na myśli, używając słowa „dżentelmen”? Po jego śmierci wśród pozostawionych przez niego dokumentów odnaleziono następujące wyjaśnienie:
[...] sposób, w jaki człowiek korzysta z przewagi, jaką pod pewnymi względami posiada nad innymi, jest sprawdzianem tego, czy jest prawdziwym dżentelmenem.
Władza, jaką silni sprawują nad słabymi, sędzia nad obywatelem, pracodawca nad pracownikiem, wykształceni nad niewykształconymi, doświadczeni nad ufnymi, a nawet człowiek roztropny wobec nierozgarniętego – wyrozumiałe i nieagresywne korzystanie z całej tej władzy lub autorytetu, albo całkowita rezygnacja z nich, gdy sytuacja na to pozwala, wyraźnie ukazuje, kim jest prawdziwy dżentelmen.
Dżentelmen nie przypomina drugiemu człowiekowi bez potrzeby ani bez powodu o krzywdzie, którą ten mógł mu wyrządzić. Potrafi nie tylko przebaczyć, lecz także zapomnieć; dąży do takiej szlachetności ducha i łagodności charakteru, które dają mu siłę by pozwolić przeszłości pozostać przeszłością.
Prawdziwy człowiek honoru sam czuje się upokorzony, kiedy nie potrafi powstrzymać się od poniżania innych.
To niezwykle wymowne słowa.
Opracowana przez Lee’ego zasada oparta na jednym przepisie dała początek systemowi honoru, który wkrótce stał się praktyczną definicją „dżentelmena” w Washington College.
Dżentelmen nie kłamie, nie oszukuje ani nie kradnie; nie toleruje też kłamstw, oszustw ani nieuczciwości u osób, które twierdzą, że są dżentelmenami.
